วิจัย DNA ช้างสลักพระ
ศ. ดร. วรเรณ บรอคเคลแมน เป็นอาจารย์ด้านชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ทำงานวิจัยด้านนิเวศวิทยา ผ่านการศึกษาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เป็นสัตว์ใหญ่ มีชื่อเสียงมากด้านการวิจัยชะนีในประเทศไทยในหลากหลายมิติ โยงกับระบบนิเวศ ที่ผมชอบยกมาเล่าคือ ชะนีเป็นสัตว์ผัวเดียวเมียเดียว แต่ ดร. วรเรณ พบว่าชะนีบางตัวก็มีกิ๊กเหมือนคน อ่านบางส่วนของเรื่องชะนีได้ที่นี่
เมื่อวันที่ ๒๑ พ.ค. ๕๑ ท่านมาเล่าใน Lunch Talk ของสภามหาวิทยาลัยมหิดลเรื่อง การศึกษาช้างป่าในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ กาญจนบุรี โดยศึกษาระดับดีเอ็นเอ เพื่อบอกจำนวนช้างในฝูง และบอกความหลากหลายทางพันธุกรรมของฝูงช้างป่าด้วย ดีเอ็นเอที่เอามาศึกษาก็หาง่าย คือมาจากขี้ช้าง สังเกตไหมครับ คนฉลาดจะมีวิธีคิดที่แยบยล จนเรื่องยากกลายเป็นเรื่องง่าย ผลงานนี้ได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเด่นจาก สกว. อ่านได้จากที่นี่
บรรยากาศของ Lunch Talk ให้ความรู้เกี่ยวกับการศึกษาปริญญาเอกที่น่าชื่นชมยิ่ง เพราะตัวนักศึกษา คือคุณชลิกา คงฤทธิ์ และชมชื่น ศิริพันธ์ขอ เป็นผู้ไปชวน ศ. วรเรณทำวิจัยช้าง โดยที่ในเบื้องต้น ศ. วรเรณบอกว่าไม่รู้จักช้าง แต่นักศึกษาก็บอกว่าจะอาศัยช้างทำวิจัยด้านพันธุศาสตร์ เป็นตัวอย่างของนักศึกษาที่มี “ฝัน” หรือแรงบันดาลใจของตน มีความอดทนเดินป่าได้ ทั้งๆ ที่เป็นผู้หญิงตัวเล็กๆ และมีความอดทนทำ Lab DNA ที่แสนจะน่าเบื่อได้ ศ. วรเรณ ได้เป็นผู้เปิดประตูนักศึกษาทั้งสองสาวไปสู่ความร่วมมือวิจัยทั้งภายใน ประเทศและกับศาสตราจาย์ในสหรัฐอเมริกา ที่มีเทคนิคตรวจ ดีเอ็นเอ จากขี้สัตว์ เทคนิคที่ใช้คือ DNA Fingerprinting โดยตรวจจับด้วย microsattellite probes ซึ่งเป็น repeated DNA
ดร. วรเรณ เป็นชาวอเมริกันที่ตกหลุมเสน่ห์ ดร. สาวไทย จึงมาอยู่เมืองไทยหลังจากจบปริญญาเอกที่ University of Michigan, Ann Arbor ปีเดียวกับที่ผมจบปริญญาโท คือปี 1968 (แต่เราไม่เคยพบกัน มารู้จักกันที่เมืองไทย) ส่วนปริญญาตรีท่านจบจากมหาวิทยาลัยคอร์เนล
งานวิจัยนี้ตอบโจทย์ย่อยๆ หลายข้อ ในด้านเทคนิคการตรวจ ดีเอ็นเอ และโจทย์ใหญ่คือเพื่อศึกษาด้านประชากรของฝูงช้างป่า ผลงานยังอยู่ระหว่างการแปลผลข้อมูล แต่เมื่อถามจำนวนช้างที่สลักพระ ศ. วรเรณบอกว่าน่าจะประมาณ ๑๐๐ ตัว ที่เขาใหญ่ประมาณ ๒๐๐ – ๓๐๐ ตัว และที่ทุ่งใหญ่นเรศวรประมาณ ๕๐๐
ผมเคยเรียก ศ. วรเรณว่า “ดร. ชะนี” ตอนนี้ต้องเปลี่ยนเป็น “ดร. ช้าง” เสียแล้ว
ภาพ ศ.ดร.วรเรณ บรอคเคลแมน และศิษย์ทั้งสอง
วิจารณ์ พานิช
๒๑ พ.ค. ๕๑
http://www.gotoknow.org/blogs/posts/184097
